Spad

Co to jest spad?

Spad (ang. bleed) to dodatkowy obszar grafiki wykraczający poza docelowy format wydruku, czyli poza linię cięcia (trim line). Po wydrukowaniu materiał jest przycinany do właściwego rozmiaru – spad zostaje odcięty. Bez spadu nawet minimalne przesunięcie noża lub lasera podczas cięcia powoduje pojawienie się białej, niezadrukowanej krawędzi, co na gotowym produkcie wygląda jak błąd produkcyjny. Spad jest standardem w każdym rodzaju druku reklamowego – od wizytówek po billboardy.

Dlaczego spad jest niezbędny?

Cięcie zadrukowanego materiału nigdy nie jest idealnie precyzyjne. Każda technologia ma swoją tolerancję:

• Gilotyna – tolerancja 0,5-2 mm. Im grubszy stos arkuszy, tym większe odchylenie.
• Ploter tnący (nóż) – tolerancja 0,2-0,5 mm. Precyzyjniejszy od gilotyny, ale nadal nie idealny.
• Laser CNC – tolerancja 0,1 mm. Najdokładniejszy, ale nawet tu spad jest wymagany.

Jeśli grafika kończy się dokładnie na linii cięcia, każde nawet minimalne przesunięcie odsłoni białe podłoże. Spad eliminuje ten problem – tło i grafika kontynuują się poza linię cięcia, więc nawet przy odchyleniu widoczna jest zadrukowana powierzchnia.

Ile wynosi spad?

Rodzaj druku	Spad	Przykłady
Druk akcydensowy	3 mm	Wizytówki, ulotki, plakaty, katalogi, teczki
Druk offsetowy arkuszowy	3-5 mm	Opakowania, etykiety, materiały POS kartonowe
Druk wielkoformatowy	5-10 mm	Banery, tablice, kasetony, naklejki
Oklejenia pojazdów	15-30 mm	Oklejanie samochodów, przyczep, autobusów
Billboardy	20-50 mm	Euroformat 504×238, megaboardy
Druk UV na płaskim podłożu	0-3 mm	Druk UV na plexi, dibondzie – cięcie po druku

Spad powinien zawierać kontynuację tła i elementów graficznych sięgających krawędzi. Nie wystarczy dodać pusty margines – to jeden z najczęstszych błędów (tzw. biały spad).

Spad, linia cięcia i strefa bezpieczna

Profesjonalny plik do druku zawiera trzy kluczowe linie pomocnicze:

• Linia cięcia (trim line) – docelowy format wydruku. Wzdłuż tej linii materiał zostanie przycięty po druku.
• Linia spadu (bleed line) – zewnętrzna granica grafiki, oddalona od linii cięcia o wartość spadu (np. 3 mm). Cała grafika musi sięgać do tej linii.
• Strefa bezpieczna (safe zone / margines bezpieczny) – wewnętrzna strefa oddalona 3-5 mm od linii cięcia do środka. Tekst, logo i istotne elementy umieszcza się wyłącznie w tej strefie, żeby nie zostały odcięte lub przycięte niesymetrycznie.

W programach Adobe (InDesign, Illustrator) spad ustawia się w opcjach dokumentu: File > Document Setup > Bleed. W CorelDRAW: Layout > Page Setup > Bleed. W Canvie i programach online spad jest często ustawiany automatycznie (3 mm) po wybraniu formatu „do druku”.

Spad w druku wielkoformatowym

W reklamie wielkoformatowej spad pełni tę samą funkcję co w druku akcydensowym, ale jego wartości są większe ze względu na skalę materiału i mniejszą precyzję cięcia:

• Banery PVC – spad 5-10 mm. Po druku baner jest przycinany i zgrzewany na krawędziach (2-3 cm podwinięcia na oczka).
• Naklejki i folie – spad 5 mm. Folia jest wycinana na ploterze tnącym z precyzją 0,2-0,5 mm.
• Tablice z dibondu i plexi – spad 5-10 mm przy drukowaniu na folii okleinowanej na płytę. Przy druku UV bezpośrednio na docięty materiał spad wynosi 0-2 mm (druk na gotowym formacie).
• Oklejenia pojazdów – spad 15-30 mm. Duże tolerancje wynikają z krzywizn karoserii i zawijania folii za krawędzie.
• Kasetony reklamowe – grafika na licu kasetonu wymaga spadu 5-10 mm na zawinięcie za krawędź ramy.

Najczęstsze błędy związane ze spadem

• Brak spadu – grafika kończy się dokładnie na linii cięcia. Po przycięciu pojawiają się białe krawędzie. Najczęstszy błąd – dotyczy ok. 30% plików przysyłanych do drukarni.
• Biały spad – dodanie pustego (białego) marginesu zamiast kontynuacji grafiki. Efekt identyczny jak brak spadu – białe paski na krawędziach.
• Elementy w strefie zagrożonej – tekst, logo lub ważne elementy umieszczone zbyt blisko linii cięcia. Po przycięciu mogą zostać częściowo odcięte lub wyglądać niesymetrycznie. Minimalna odległość od cięcia: 3-5 mm.
• Spad tylko z jednej strony – grafika ma spad na dwóch krawędziach, a na dwóch pozostałych kończy się na linii cięcia. Spad musi być ze wszystkich czterech stron.
• Rozdzielczość w spadzie niższa niż w projekcie – powiększenie grafiki w strefie spadu (rozciągnięcie) daje pikselizację na krawędziach po przycięciu.