Lico

Co to jest lico?

Lico to przednia, widoczna powierzchnia kasetonu reklamowego, lightboxa lub litery podświetlanej. Na licu znajduje się grafika, logo, tekst – wszystko to, co odbiorca widzi patrząc na reklamę. W kasetonach podświetlanych lico przepuszcza światło LED z wnętrza konstrukcji, dzięki czemu grafika jest widoczna po zmroku. Angielski odpowiednik to „face”.

Jakość lica decyduje o skuteczności całej reklamy. Źle dobrane lico daje nierównomierne podświetlenie z jasnymi plamami (hot spoty) przy diodach i ciemnymi strefami między nimi. Materiał nieodporny na UV żółknie po roku na słońcu. Zbyt grube lico tłumi światło i kaseton świeci blado. Zbyt cienkie przepuszcza za dużo światła i odsłania konstrukcję wewnętrzną. Dobór lica to jedno z kluczowych decyzji projektowych przy każdym kasetonie reklamowym.

Rodzaje lica według materiału

Plexi opal (PMMA)

Plexi mleczna (opal) o grubości 3-5 mm to klasyczny materiał na lico kasetonów zewnętrznych. Przepuszczalność światła 30-50% w zależności od odcienia opalu. PMMA jest odporny na UV – nie żółknie przez 10-15 lat ekspozycji na zewnątrz. Twardy i odporny na zarysowania. Grafika nanoszona drukiem UV od wewnętrznej strony (second surface) jest chroniona przez grubość plexi przed uszkodzeniami mechanicznymi.

Wady plexi jako lica: wysoka cena (60-120 zł/m²), duża waga (3 mm = 3,6 kg/m²), trudność wymiany grafiki (trzeba zdemontować całe lico). Przy dużych kasetonach (powyżej 3 m²) lico z plexi musi być dzielone na segmenty bo maksymalny format arkusza to 2050×3050 mm. Łączenia segmentów są widoczne po podświetleniu jako ciemne linie.

HIPS (polistyren wysokoudarowy)

HIPS biały o grubości 1,5-3 mm. Tańsza alternatywa dla plexi. Przepuszczalność światła 40-60%. Lekki i łatwy w obróbce. Nadaje się do termoformowania – można z niego kształtować wypukłe lica o skomplikowanych formach (logo 3D, wypukłe litery). Grafika nanoszona sitodrukiem lub drukiem UV.

Główna wada HIPS to słaba odporność na UV. Na zewnątrz żółknie po 1-2 latach, staje się kruchy i pęka pod wpływem mrozu. Z tego powodu HIPS stosuje się głównie w kasetonach wewnętrznych – galerie handlowe, centra handlowe, stacje paliw pod zadaszeniem. Na zewnątrz tylko z ochroną UV (folia UV na powierzchni) i przy akceptacji krótszej żywotności.

Elastyczne lico winylowe (backlight vinyl)

Elastyczne lico to tkanina winylowa (PVC na siatce poliestrowej) o grubości 0,35-0,55 mm przeznaczona do podświetlonych reklam. Napinana jest na ramie kasetonu w profilach napinających typu keder lub clip. Materiał jest elastyczny, rozciągliwy i odporny na rozdarcie. Przepuszczalność światła zależy od gramatury – typowo 30-50%.

Największa zaleta elastycznego lica to bezszwowa powierzchnia nawet na bardzo dużych kasetonach. Rolka tkaniny backlight ma szerokość do 5 m i dowolną długość. Kaseton o wymiarach 3×6 m może mieć jedno niepodzielone lico bez żadnych łączeń. Przy plexi taki kaseton wymagałby kilku segmentów ze widocznymi szczelinami.

Druga zaleta to łatwa wymiana grafiki. Tkanina winylowa jest napięta na ramie za pomocą sznura kederowego lub systemu zatrzaskowego. Wymiana polega na wyjęciu starego lica z profilu i napięciu nowego. Cały proces trwa 15-30 minut przy kasecie o powierzchni do 10 m². Nie trzeba demontować kasetonu ze ściany.

Druk na elastycznym licu wykonuje się drukiem solwentowym, lateksowym lub UV na specjalnych materiałach backlight o gramaturze 380-520 g/m². Drukarnie wielkoformatowe drukują grafiki na lico w szerokości do 5 m.

Tkanina SEG (Silicone Edge Graphics)

Tkanina poliestrowa z silikonowym wultem (krawędzią) wszytym na obwodzie. Wult wciska się w rowek profilu SEG i napina tkaninę na ramie. Tkanina SEG daje efekt fotograficznej jakości dzięki sublimacyjnemu zadrukowi tekstyliów. Kolory są nasycone a obraz ostry.

Tkanina SEG jest lżejsza od winylu backlight i łatwiejsza w transporcie – składa się jak koszulka. Nie wymaga tuby ani rolki. Stosowana głównie w kasetonach wewnętrznych, lightboxach targowych i systemach wystawienniczych. Na zewnątrz tkanina poliestrowa szybciej traci kolory pod wpływem UV niż winyl.

Baner backlight

Baner backlight o gramaturze 440-510 g/m². Tańszy niż tkanina SEG ale grubszy i mniej elegancki. Napinany w profilach kederowych kasetonów winylowych. Stosowany w dużych kasetonach zewnętrznych gdzie liczy się cena a nie fotograficzna jakość. Trwałość na zewnątrz 3-5 lat. Dobre rozproszenie światła LED.

Dibond frezowany

Lico z dibondu 3-4 mm z wyciętymi (frezowanymi) literami, logotypem lub wzorem. Światło LED przechodzi tylko przez wycięcia, reszta powierzchni jest nieprzezroczysta. Efekt jest bardzo elegancki – podświetlone litery na ciemnym tle. Kasetony frezowane z dibondu są popularne w oznaczeniach hoteli, biurowców i salonów premium.

Wycięcia w dibondzie wypełnia się zazwyczaj plexi opal lub pozostawia otwarte (światło wychodzi bezpośrednio). Otwarte wycięcia dają ostrzejsze kontury liter ale umożliwiają wnikanie kurzu i owadów do wnętrza kasetonu. Wkładki z plexi eliminują ten problem.

Przepuszczalność światła – jak dobrać lico

Materiał lica	Przepuszczalność	Efekt podświetlenia	Zastosowanie
Plexi opal 070 (mocny opal)	25-35%	Równomierne, delikatne	Kasetony z dużą liczbą LED
Plexi opal 050	40-55%	Jasne, widoczne hot spoty	Kasetony z rzadkim LED
HIPS biały 2 mm	45-60%	Jasne, ryzyko hot spotów	Kasetony wewnętrzne
Elastyczne lico 440 g/m²	35-45%	Równomierne	Kasetony winylowe
Tkanina SEG	30-50% (zależy od koloru)	Równomierne, miękkie	Lightboxy wewnętrzne

Zasada doboru: im wyższa przepuszczalność lica, tym mniej diod LED potrzeba do uzyskania odpowiedniej jasności. Ale wysoka przepuszczalność oznacza też większe ryzyko hot spotów – jasnych plam widocznych przy diodach. Odległość diod od lica (głębokość kasetonu) musi być odpowiednio duża aby światło się rozproszyło. Przy module LED o rozstawie 15 cm minimalna głębokość kasetonu to 8-10 cm.

Hot spoty – jak ich uniknąć

Hot spoty to jasne punkty widoczne na licu kasetonu bezpośrednio nad poszczególnymi diodami LED. Powstają gdy odległość między LED a licem jest za mała lub przepuszczalność lica za wysoka. Kilka metod eliminacji hot spotów:

• Zwiększenie głębokości kasetonu. Odległość LED od lica 10-15 cm pozwala na dobre rozproszenie światła
• Zastosowanie dyfuzora. Folia dyfuzyjna między LED a licem rozprasza światło w pionie i poziomie. Eliminuje hot spoty nawet przy małych głębokościach kasetonu (5-8 cm)
• Gęstsze rozmieszczenie LED. Więcej diod o mniejszej mocy daje równomierniejsze oświetlenie niż mniej diod o dużej mocy
• Lico o niższej przepuszczalności. Plexi opal 070 zamiast 050 wygładza nierówności oświetlenia
• Podświetlenie krawędziowe. Edge-lit zamiast bezpośredniego backlight eliminuje hot spoty bo światło wchodzi w lico z boku

Nadruk na licu

Druk UV bezpośredni

Grafika drukowana drukiem UV bezpośrednio na powierzchnię lica (plexi, HIPS, dibond). Przy kasetonach podświetlanych drukuje się od wewnętrznej strony lica (second surface print). Obraz jest chroniony przez materiał lica przed zarysowaniami i warunkami atmosferycznymi. Druk second surface wymaga lustrzanego odbicia grafiki i nałożenia białego poddruku – bez niego kolory na podświetlonym licu są przezroczyste i blade.

Druk solwentowy / lateksowy

Stosowany na elastycznym licu winylowym i banerze backlight. Druk solwentowy lub lateksowy na materiałach backlight w szerokości do 5 m. Druk jest jednostronny (first surface) i chroni się go laminatem lub pozostawia bez ochrony (przy ekspozycji wewnętrznej).

Druk sublimacyjny na tkaninie

Sublimacja na tkaninie poliestrowej SEG. Barwnik wnika w strukturę włókien – nie tworzy warstwy na powierzchni. Kolory nie ścierają się i nie łuszczą. Idealny do lightboxów targowych i ekspozycyjnych gdzie lico jest często dotykane i składane.

Folia z nadrukiem naklejana na lico

Naklejenie folii samoprzylepnej z wydrukiem cyfrowym na plexi lub HIPS. Najprostsza metoda ale najgorzej wyglądająca przy podświetleniu – pod folią widoczne pęcherzyki powietrza i krawędzie folii. Stosowana w budżetowych realizacjach i prototypach.

Wymiana lica

Jedną z zalet nowoczesnych kasetonów jest możliwość wymiany lica bez demontażu całej konstrukcji. Kaseton z profilem napinającym pozwala na zmianę grafiki w ciągu 15-30 minut. To ogromna oszczędność przy sezonowych zmianach wizerunku (promocje świąteczne, letnie, wyprzedaże) i przy rebrandingach gdy firma zmienia logo lub kolorystykę.

Systemy wymiany lica:

System	Materiał lica	Czas wymiany	Narzędzia
Keder (sznur)	Winyl backlight	15-30 min	Szpatułka do wepchnięcia kederu
SEG (wult silikonowy)	Tkanina poliestrowa	5-15 min	Brak (ręczne wciskanie)
Click (zatrzask)	Plexi, HIPS	10-20 min	Przyssawki do plexi
Śruby	Plexi, dibond	30-60 min	Wkrętarka

Kasetony ze stałym licem (plexi wklejone lub wkręcone) wymagają demontażu całego panelu frontowego. Przy dużych kasetonach na elewacji to oznacza podnośnik koszowy i kilka godzin pracy ekipy montażowej. Koszt samej wymiany lica to 200-800 zł niezależnie od kosztu nowej grafiki.

Lico a plecy kasetonu

Kaseton ma dwie główne płaszczyzny: lico (przód, face) i plecy (tył, back). Lico jest widoczne dla odbiorcy i nosi grafikę. Plecy są ukryte – montowane do ściany lub konstrukcji. Plecy wykonuje się najczęściej z blachy stalowej ocynkowanej, dibondu 2-3 mm lub aluminium. Nie muszą przepuszczać światła ani wyglądać estetycznie.

W kasetonach dwustronnych (semaforach) obie strony są licami – każda nosi grafikę i przepuszcza światło. Kasetony dwustronne wymagają podwójnej ilości materiału na lico i podwójnej liczby modułów LED (dwa rzędy zwrócone w przeciwne strony).

Trwałość lica na zewnątrz

Każdy materiał na lico ma inną żywotność w warunkach zewnętrznych. Słońce, deszcz, mróz i wiatr działają na lico przez cały rok. Różnice między materiałami są znaczące.

Plexi opal wytrzymuje 10-15 lat bez żółknięcia i utraty przezierności. Po tym czasie przepuszczalność spada o 5-10% ale efekt jest ledwo widoczny. HIPS żółknie po 12-18 miesięcy na pełnym słońcu. W cieniu lub pod zadaszeniem wytrzymuje 3-4 lata. Elastyczne lico winylowe zachowuje kolory przez 5-7 lat. Folia UV chroni nadruk ale sam materiał twardnieje pod wpływem mrozu i po 7-8 latach traci elastyczność. Tkanina SEG na zewnątrz wytrzymuje 2-3 lata – blaknięcie kolorów jest szybsze niż przy winylu.

Baner backlight to 3-5 lat na zewnątrz. Po tym czasie materiał staje się kruchy na krawędziach napinania. Dibond frezowany jest praktycznie wieczny (20+ lat) ale wkładki z plexi opal w wycięciach wymagają wymiany po 10-15 latach.

Orientacyjne koszty wymiany samego lica (bez grafiki i montażu): plexi opal – 60-120 zł/m², HIPS – 15-35 zł/m², elastyczne lico – 20-40 zł/m² (sam materiał bez nadruku), tkanina SEG – 15-30 zł/m².

Kasetony z licem dopasowanym do potrzeb klienta – z plexi, elastycznym winylem lub dibondem frezowanym – produkuje Folplex.