RIP

Co to jest RIP w druku?

RIP, czyli Raster Image Processor, to procesor obrazu rastrowego: rozwiązanie, które przetwarza projekt na dane rastrowe potrzebne do wydruku. Odczytuje zawartość pliku i przygotowuje obraz dla określonego urządzenia. W drukarni słowo „ripowanie” oznacza właśnie ten etap przetwarzania, a nie samo projektowanie grafiki.

RIP może działać jako oprogramowanie na komputerze lub część systemu drukującego. W druku wielkoformatowym często jest elementem większego programu, który oprócz rasteryzacji pomaga zarządzać kolorem, układać zlecenia na materiale i obsługiwać kolejkę wydruków. Zakres tych dodatkowych funkcji zależy od konkretnego produktu i jego konfiguracji.

Jak działa Raster Image Processor?

Plik projektu może zawierać tekst, kształty wektorowe, zdjęcia, przezroczystości i informacje o kolorach. RIP interpretuje te elementy i przekształca ich wygląd w siatkę pikseli przy rozdzielczości wymaganej przez proces drukowania. PDF nie musi być ani wyłącznie wektorowy, ani wyłącznie rastrowy: może zawierać oba rodzaje grafiki.

W przygotowaniu wydruku można wyróżnić kilka czynności:

1. Odczyt projektu: interpretacja zawartości strony, jej wymiarów, obiektów i sposobu ich nakładania.
2. Przygotowanie kolorów: przeliczenia uwzględniające ustawienia zarządzania barwą, materiał i dostępne atramenty.
3. Rasteryzacja: utworzenie danych obrazu dla wybranej rozdzielczości. Dalsze odwzorowanie odcieni za pomocą punktów drukarskich zależy od technologii i zastosowanego systemu.
4. Przekazanie danych do urządzenia: drukowanie zgodnie z wybranym trybem i ustawieniami produkcji.

To uproszczony opis procesu, nie uniwersalna kolejność działania każdego programu. RIP nie jest ograniczony do drukarek atramentowych. W poligrafii może także przygotowywać dane dla urządzenia naświetlającego płyty drukowe.

RIP a sterownik i program graficzny

Program graficzny służy przede wszystkim do tworzenia projektu. W nim ustalasz kompozycję, tekst i wygląd logo. RIP przygotowuje gotowy projekt do odtworzenia w druku. Funkcje takie jak skalowanie lub kadrowanie w programie produkcyjnym nie zastępują dopracowania pliku źródłowego.

Sterownik zapewnia współpracę oprogramowania z drukarką. Może być częścią systemu korzystającego z RIP-a. Dlatego nie zawsze wybiera się „RIP albo sterownik”: niektóre programy RIP wymagają własnego sterownika do konkretnego modelu urządzenia. Nie ma też zasady, że każdy profesjonalny wydruk wymaga zakupu osobnego programu przez użytkownika.

Dlaczego profil materiału wpływa na kolor?

Ten sam plik może wyglądać inaczej na różnych podłożach. W programie produkcyjnym dobiera się ustawienia dla drukarki, zestawu atramentów, materiału i trybu druku. Profil ICC pomaga przeliczyć kolory do warunków, które opisuje. Profil przygotowany dla jednej kombinacji nie jest automatycznie odpowiedni dla innej.

Kalibracja i profilowanie to powiązane, ale odmienne zadania. Kalibracja pomaga utrzymać określony stan procesu drukowania; profilowanie opisuje jego właściwości barwne. Samo wybranie profilu nie naprawi niesprawnej głowicy ani nie zapewni zgodności z dowolnym ekranem.

Podgląd na monitorze może pomóc ocenić przewidywany wygląd wydruku, jeśli cały sposób zarządzania kolorem jest odpowiednio przygotowany. Nie oznacza to, że każdy kolor widoczny na ekranie da się odtworzyć na każdym materiale. Jeżeli dokładny odcień logo jest ważny, warto uzgodnić wzorzec koloru i próbkę przed wykonaniem całej partii.

Funkcje RIP przy produkcji reklam

Rozbudowane programy produkcyjne mogą ułatwiać przygotowanie zarówno pojedynczej grafiki, jak i wielu zleceń. Przydatne funkcje to:

• Nesting: rozmieszczenie kilku grafik na arkuszu lub roli tak, aby lepiej wykorzystać podłoże. Uzysk zależy od wymiarów prac, marginesów i zasad dalszej obróbki, a nie od stałego procentu oszczędności.
• Tiling: podział dużej grafiki na bryty. Na przykład obraz szerszy niż pole druku można przygotować w częściach, z uwzględnieniem zaplanowanych łączeń.
• Step and repeat: powielanie motywu w ustalonym układzie, przydatne między innymi przy serii naklejek reklamowych.
• Kolejka i zapis ustawień: organizacja zadań oraz ponowne wykorzystanie konfiguracji przy dodruku. Zapis ustawień nie zastępuje kontroli aktualnego materiału i urządzenia.
• Obsługa bieli lub innych dodatkowych kanałów: przygotowanie ich w systemach, które współpracują z odpowiednio wyposażoną drukarką. Sam program nie doda urządzeniu atramentu, którego ono nie obsługuje.

W druku UV warstwa bieli może służyć na przykład jako podkład pod kolor na przezroczystym materiale. Jej obecność i zasięg zależą od oczekiwanego wyglądu: nie każdy nadruk na przezroczystej płycie ma być całkowicie kryjący. Takie ustawienia trzeba uzgodnić z projektem.

Jaki plik przekazać do ripowania?

Najpierw sprawdź wymagania drukarni. PDF jest często używany, ponieważ może zachować tekst, wektory, obrazy i informacje o kolorach w jednym dokumencie. Obsługiwane wersje PDF oraz formaty takie jak TIFF, JPEG czy EPS zależą od używanego systemu. Nie warto spłaszczać wszystkich przezroczystości lub zamieniać całego projektu w bitmapę bez takiej potrzeby.

Przed produkcją istotne są:

• docelowy wymiar i skala projektu;
• kompletne fonty i obrazy albo tekst zamieniony na krzywe zgodnie z wymaganiami;
• jakość zdjęć oceniona w rozmiarze wydruku, a nie tylko liczba DPI wpisana w ustawieniach pliku;
• uzgodnione spady, obszary cięcia i ważne elementy odsunięte od krawędzi;
• prawidłowo przygotowane kolory dodatkowe, kontur wycinania i biel, jeżeli projekt ich wymaga.

Taką kontrolę przygotowania pliku określa się jako preflight. Może być wykonywana w osobnym narzędziu lub jako część programu produkcyjnego. Jest czymś innym niż samo przetworzenie obrazu przez RIP.

Czy RIP poprawi słabe zdjęcie lub błędny projekt?

RIP może przeskalować obraz, ale nie odzyska szczegółów, których nie ma w małym, rozmytym zdjęciu. Wyższa rozdzielczość drukarki nie oznacza automatycznie wyższej rozdzielczości pliku źródłowego. Program nie poprawi też literówki, nie wybierze za klienta właściwego wariantu logo ani nie rozstrzygnie, gdzie ma się kończyć biały podkład.

Jeżeli zamawiasz wydruk, nie musisz samodzielnie ripować projektu. Przekaż plik i informację o wymiarach, materiale oraz sposobie wykorzystania grafiki. Przygotowanie do produkcji odbywa się po ustaleniu tych parametrów.

Przykłady oprogramowania RIP

Do rozwiązań używanych w druku wielkoformatowym należą między innymi CalderaRIP i ONYX. Adobe PDF Print Engine jest z kolei silnikiem przetwarzania wykorzystywanym w produktach innych dostawców. Warto więc rozróżniać silnik odpowiedzialny za interpretację pliku od całego pakietu do obsługi produkcji.

Przy wyborze programu dla drukarni liczą się obsługa konkretnej drukarki, materiałów i dodatkowych kanałów, zgodność z systemem operacyjnym oraz potrzebne funkcje produkcyjne. Trzeba też sprawdzić zakres licencji: funkcja opisana dla całej rodziny produktów nie musi być dostępna w każdej wersji.