Lakier wybiorczy

Co to jest lakier wybiorczy?

Lakier wybiorczy to przezroczysta warstwa nakładana tylko na wskazane fragmenty wydruku. W popularnym wariancie UV jest utrwalana promieniowaniem ultrafioletowym. Pozwala wyróżnić logo, zdjęcie, napis lub detal przez kontrast połysku, faktury albo wypukłości względem pozostałej powierzchni.

Lakierowanie wybiorcze, nazywane również wybiórczym lub selektywnym, oznacza uszlachetnienie wybranych miejsc zamiast całej powierzchni. Określenie spot UV dodatkowo wskazuje sposób utrwalania lakieru. Przezroczysta warstwa nie zastępuje kolorowej grafiki. Efekt powstaje dopiero w zestawieniu z podłożem, drukiem oraz wykończeniem całego arkusza.

Jak przebiega lakierowanie wybiorcze UV?

Przy uszlachetnianiu wydrukowanej grafiki najpierw powstaje obraz podstawowy, a następnie nakładany jest lakier zgodnie z maską wskazującą jego położenie. W technologii UV warstwa jest utrwalana światłem ultrafioletowym. Druk i lakierowanie mogą odbywać się na jednej maszynie lub stanowić osobne etapy produkcji.

Lakier płaski podkreśla detal przede wszystkim zmianą połysku. Lakier wypukły, określany także jako 3D, tworzy warstwę wyczuwalną pod palcem. Dostępne efekty zależą od urządzenia i lakieru: przezroczysty atrament UV może służyć również do uzyskania matu lub faktury. Rezultat zależy od rodzaju podłoża, grubości warstwy, wcześniejszego foliowania i dokładności spasowania z drukiem. Dlatego próbka oglądana pod światło mówi więcej niż sam podgląd projektu na monitorze.

Przed wyborem efektu warto zobaczyć fizyczne wzorniki wykonane w tej samej technologii, w której będzie produkowane zamówienie.

Gdzie lakier wybiorczy ma sens?

Element	Efekt	Dobór
Logo	Połysk na matowym tle	Wielkość pola lakieru
Nazwa produktu	Wyróżnienie napisu	Wielkość liter
Detal zdjęcia	Połysk lub faktura	Pasowanie maski
Wzór	Zmiana wyglądu pod światło	Cięcie i zgięcia

Przy dużym polu lakieru trudniej wyróżnić pojedyncze logo lub napis. Drobne teksty użytkowe warto pozostawić bez połysku, jeśli odbicia utrudniałyby ich czytanie. Efekt można ocenić na wizytówce, okładce katalogu czy etykiecie oglądanej w docelowym rozmiarze.

Jak przygotować plik z maską lakieru?

Maska to mapa miejsc przeznaczonych do lakierowania. Przy logo obejmuje jego kształt, a nie cały prostokąt otaczający znak. Powinna odpowiadać położeniu i skali grafiki do druku.
W zależności od systemu wykonawca może wymagać osobnego pliku lub koloru dodatkowego o określonej nazwie. Sama nazwa warstwy w programie graficznym nie gwarantuje, że urządzenie rozpozna lakier.

Minimalna grubość linii, wielkość liter i odstęp od zgięcia zależą od technologii oraz podłoża. Przed eksportem pliku uzgodnij z wykonawcą:

• format dokumentu, spady i położenie maski względem grafiki;
• sposób oznaczenia lakieru oraz wymagane ustawienia koloru dodatkowego;
• czy maska ma wskazywać tylko obszary lakierowania, czy także stopnie wysokości faktury;
• miejsca bez lakieru przy cięciu, bigowaniu i klejeniu.

W niektórych systemach cyfrowych poziomy szarości lub nasycenie koloru maski sterują ilością lakieru. Nie są więc jedynie podglądem cienia. Taki plik wymaga instrukcji dla konkretnego urządzenia.

Lakier wybiorczy a inne wykończenia

Metoda	Efekt
Lakier UV	Wybrane pola połysku lub faktury
Folia matowa lub błyszcząca	Wykończenie całej powierzchni, które może być tłem dla lakieru
Tłoczenie folią	Metaliczny lub barwny detal
Tłoczenie suche	Zmiana kształtu podłoża bez warstwy lakieru
Druk UV	Grafika z atramentów utrwalanych światłem UV; nie oznacza automatycznie lakierowania

Najczęstsze błędy w projekcie

Pierwszy błąd to brak osobnej, jednoznacznej maski. Kolejny to lakierowanie drobnych elementów, których przesunięcie byłoby od razu widoczne. Problemem może być też umieszczenie efektu na linii zgięcia, przy krawędzi cięcia lub na powierzchni, która później ma być klejona.

Warto zamówić próbę przy nietypowym podłożu, dużej powierzchni lakieru albo wymagającym spasowaniu ze zdjęciem. Na odbiór wpływa również światło. Wypukły połysk może być bardzo czytelny w ruchu, ale prawie niewidoczny na statycznym zdjęciu wykonanym na wprost.

Przy większym nakładzie należy zaakceptować wzorzec przed produkcją. Ocenia się na nim spasowanie maski, równomierność połysku, zachowanie na ciemnych aplach i wygląd po dalszej obróbce. Zatwierdzona próbka pozwala porównać gotową serię z ustalonym efektem, także pod względem wypukłości i widoczności drobnych szczegółów.

Czy Folplex wykonuje lakier wybiorczy?

Folplex nie oferuje lakierowania wybiórczego jako samodzielnej usługi introligatorskiej. W projektach reklamowych z tworzyw wykorzystujemy frezowanie, cięcie i łączenie materiałów przy produkcji materiałów POS oraz elementów ekspozycyjnych.