CMYK

Co to jest CMYK i co oznacza ten skrót?

CMYK to model barw stosowany w druku, oparty na czterech składowych: C – cyan (cyjan), M – magenta, Y – yellow (żółty) i K – black (czarny, od określenia key). Zamiast osobnej farby dla każdego odcienia wykorzystuje się różne udziały tych kolorów. Tak powstają m.in. zdjęcia i wielobarwne grafiki na plakatach, banerach oraz naklejkach.

Wartości zapisuje się zwykle w procentach, osobno dla każdego kanału. C0 M0 Y0 K100 oznacza użycie samej czerni, bez cyjanu, magenty i żółci. Liczby nie są jednak uniwersalną receptą na identyczny wygląd na każdym materiale. Ten sam zapis może dać inny efekt na papierze, folii i płycie z tworzywa.

CMYK nie jest nazwą urządzenia ani metody utrwalania farby. Można spotkać go w różnych technologiach druku. Nie oznacza też, że każda maszyna ma tylko cztery atramenty: urządzenia mogą korzystać z dodatkowych barw, jasnych odmian atramentów lub bieli. Zakres możliwości zależy od konkretnego procesu.

CMYK a RGB: czym różnią się kolory druku i ekranu?

Ekran tworzy obraz za pomocą światła czerwonego, zielonego i niebieskiego, czyli RGB. Wydruk oglądany w świetle odbitym działa inaczej: warstwy farby pochłaniają część światła padającego na podłoże. Stąd określenie CMYK jako modelu subtraktywnego, a RGB jako addytywnego.

Cecha	CMYK	RGB
Składowe	Cyjan, magenta, żółty i czarny	Czerwony, zielony i niebieski
Typowe zastosowanie	Przygotowanie kolorów do druku	Ekrany, zdjęcia cyfrowe, grafiki internetowe
Zapis wartości	Zwykle procent dla każdego kanału	Np. zakres 0-255 przy 8 bitach na kanał
Co wpływa na wygląd	Profil, farby, podłoże, oświetlenie	Przestrzeń barw, ekran, jego ustawienia

Nie każdy nasycony kolor z monitora da się odtworzyć w wybranym druku. Gamut, czyli zakres możliwych kolorów, zależy jednak od konkretnej przestrzeni i warunków reprodukcji, nie od samych liter „RGB” lub „CMYK”. Jaskrawa grafika zaakceptowana wyłącznie na telefonie może wyglądać inaczej po wydrukowaniu.

Także dokument CMYK oglądasz na monitorze jako obraz wyświetlany w RGB. Samo przełączenie trybu pliku nie zamienia ekranu we wzorzec wydruku. Przy ważnych kolorach firmowych warto ustalić sposób oceny próbki w warunkach zbliżonych do późniejszej ekspozycji.

Konwersja RGB na CMYK i dobór profilu

Przed konwersją ustal wymagania wykonawcy druku. W części procesów potrzebny jest gotowy plik CMYK, w innych odpowiednio opisane kolory RGB są przeliczane dopiero podczas przygotowania wydruku. Fotografie warto zachować również w wersji źródłowej. Kolejne przypadkowe konwersje nie poprawiają jakości i utrudniają kontrolę zmian.

Profil ICC opisuje sposób interpretacji koloru w danej przestrzeni lub warunkach pracy urządzenia. Nie istnieje jeden profil CMYK właściwy dla wszystkich papierów, folii i technologii. Profil przygotowany dla określonego druku offsetowego nie staje się automatycznie właściwy dla banera.

W programie graficznym konwersja do profilu przelicza wartości kolorów. Przypisanie profilu zmienia ich interpretację, więc nie jest zamiennikiem konwersji. Dokumentacja Adobe dotycząca konwersji kolorów wyjaśnia również zachowanie czerni i kolorów dodatkowych podczas przygotowania PDF.

Jeżeli projekt powstał w aplikacji internetowej, sprawdź możliwości eksportu, a następnie przekaż plik do oceny. Zrzut ekranu ani zmiana rozszerzenia pliku nie zapewniają prawidłowego przygotowania kolorów. Przy logo dołącz jego wersję wektorową i dostępne wytyczne identyfikacji wizualnej.

Czarny tekst, głęboka czerń i biały kolor

Drobny czarny tekst i cienkie linie często przygotowuje się jako C0 M0 Y0 K100. Dzięki temu nie składają się z kilku nakładanych kolorów, których niedokładne spasowanie mogłoby utworzyć barwne obwódki. Nie należy automatycznie zastępować takiego zapisu czernią wielokolorową.

Na dużych czarnych tłach można stosować tzw. rich black, czyli czerń wzbogaconą składowymi CMY. Jej recepturę i dopuszczalne łączne pokrycie farbą uzgadnia się dla procesu produkcji. Przypadkowe ustawienie wszystkich kanałów na 100% nie jest sposobem na lepszy wydruk.

Kolor „Registration” służy do znaków drukowanych na wszystkich separacjach, a nie do wypełniania czarnych elementów projektu. Adobe wskazuje, że obejmuje on także kolory dodatkowe i może powodować nadmierne pokrycie farbą.

Z kolei C0 M0 Y0 K0 oznacza brak czterech farb procesowych. Na białym materiale miejsce będzie białe, ale na przezroczystej folii pozostanie przezroczyste. Biały nadruk lub biały podkład pod grafikę wymagają osobnego przygotowania. Jest to istotne np. przy plexi z nadrukiem, gdzie tło widoczne za płytą wpływa na odbiór grafiki.

CMYK a Pantone i powtarzalność koloru

Oznaczenie Pantone może wskazywać wzorzec koloru firmowego. W zależności od technologii kolor powstaje jako osobna farba albo jest symulowany zestawem kolorów maszyny. Sam numer Pantone wpisany w pliku nie oznacza użycia dodatkowej farby ani identycznego rezultatu w każdym druku.

Przy kolejnym zamówieniu podaj, do czego nowy wydruk ma pasować: wcześniejszej partii naklejek, wzornika czy oznakowania w punkcie sprzedaży. Różnice w połysku, laminacie i rodzaju podłoża mogą być widoczne nawet przy podobnej barwie. Dla grafiki podświetlanej ważne jest także porównanie po włączeniu światła.

Proof kolorystyczny pomaga ocenić odwzorowanie barw. Próba na docelowym materiale może dodatkowo pokazać wpływ podłoża i wykończenia. Zakres, sposób przygotowania oraz koszt takiej próby uzgadnia się przed produkcją; nie każda próbka sprawdza te same właściwości.

Jak przygotować plik do druku reklamowego?

Kolor to tylko jeden z elementów poprawnego projektu. Przed przekazaniem pliku do druku wielkoformatowego sprawdź także:

• Format i skalę: podaj docelowy wymiar wydruku oraz skalę, w której zapisano projekt.
• Spady i bezpieczne marginesy: dostosuj je do cięcia i wykończenia; ważne napisy nie powinny znaleźć się przy samej krawędzi.
• Zdjęcia: oceń rozdzielczość po powiększeniu do docelowego rozmiaru, nie tylko liczbę zapisaną w ustawieniach pliku.
• PDF i fonty: uzgodnij ustawienia eksportu oraz sposób przekazania krojów pisma, aby tekst nie zmienił się przy otwarciu projektu.
• Warstwy dodatkowe: biały nadruk, lakier lub kontur cięcia oznacz zgodnie z wymaganiami produkcji.

Nie dodawaj automatycznie znaczników cięcia ani nie wybieraj profilu tylko dlatego, że jest domyślny w programie. Do oceny projektu przydatne są plik produkcyjny, prosty podgląd oczekiwanego wyglądu oraz informacja o materiale i wykończeniu. Pozwala to ustalić, czy potrzebna jest korekta przed drukiem.