Sitodruk
Co to jest sitodruk i serigrafia?
Sitodruk, nazywany też serigrafią lub drukiem sitowym, polega na przeciskaniu farby przez siatkę z szablonem. Farba przechodzi tylko przez otwarte miejsca i tworzy wzór na podłożu. Narzędziem rozprowadzającym farbę jest rakiel. Technika służy zarówno do wykonywania grafik artystycznych, jak i powtarzalnych nadruków na produktach oraz elementach reklamowych.
O możliwości nadruku decyduje połączenie materiału, farby i sposobu utrwalenia. Samo użycie sita nie zapewnia przyczepności do każdego tworzywa, szkła czy metalu. W produkcji reklamy ważne są także kształt części i dostęp do powierzchni, która ma zostać zadrukowana.
Jak powstaje nadruk sitodrukowy?
- Przygotowanie grafiki. Projekt rozdziela się na warstwy przeznaczone do kolejnych przejść druku.
- Przygotowanie szablonu na sicie. W metodzie fotograficznej emulsję na siatce naświetla się przez przygotowany wzór, a odpowiednie pola otwiera podczas wywoływania.
- Ustawienie podłoża. Element musi zachować pozycję względem sita, szczególnie przy kilku kolorach.
- Naniesienie farby. Rakiel przesuwa farbę przez otwarte oczka siatki na drukowaną powierzchnię.
- Utrwalenie i kontrola. Nadruk schnie lub jest utwardzany zgodnie z wymaganiami farby. Sprawdza się pasowanie, krycie i przyczepność.
Zwykle każdy kolor lub osobna warstwa wymaga własnego szablonu. Dodatkowa biel pod grafiką również jest etapem produkcji. Liczba kolorów wpływa więc na przygotowanie i koszt, nawet gdy format nadruku pozostaje ten sam.
Na czym można wykonać sitodruk?
Technikę stosuje się na odpowiednio dobranych tworzywach, papierze, metalu, szkle i tekstyliach. W reklamie są to między innymi naklejki, tabliczki, panele informacyjne i oznaczenia części. Każde podłoże wymaga sprawdzenia farby; produkt do tkanin nie jest automatycznie odpowiedni do plexi albo lakierowanej blachy.
Sitodruk na koszulkach i nadruk na sztywnym panelu wykorzystują tę samą ogólną zasadę, lecz inne materiały i procesy utrwalania. Na zaokrąglonych przedmiotach, np. długopisach, porównuje się również inne techniki znakowania i możliwość ustalenia części w maszynie. Nie każdy gotowy przedmiot można po prostu wsunąć pod płaskie sito.
Czy sitodruk nadaje się do zdjęć i przejść tonalnych?
Tak. Zdjęcie lub przejście tonalne można odwzorować rastrem, czyli układem drobnych punktów. Przy druku wielobarwnym przygotowuje się odpowiednie separacje. Efekt zależy od siatki, farby, podłoża, wielkości rastra i dokładności pasowania.
Nie należy utożsamiać sitodruku wyłącznie z jednokolorowym logo. Jednocześnie pojedyncza pełnokolorowa grafika może być prostsza do wykonania cyfrowo, bez przygotowania kompletu sit. Wybór zależy od projektu i nakładu.
Sitodruk a druk cyfrowy UV
| Kryterium | Sitodruk | Druk cyfrowy |
|---|---|---|
| Przygotowanie | Szablony i ustawienie kolejnych warstw | Przygotowanie pliku i parametrów bez sit |
| Zmienne dane | Zmiana wzoru może wymagać nowego szablonu | Łatwiejsza zmiana numerów, nazw i grafik między sztukami |
| Powtarzalna seria | Koszt przygotowania rozkłada się na nakład | Opłacalność zależy od formatu, urządzenia i materiału |
| Wygląd nadruku | Dobór farb, siatki i warstw do efektu | Możliwości zależne od atramentów i trybu urządzenia |
Druk UV nie oznacza zawsze druku cyfrowego. Istnieją również farby sitodrukowe utwardzane UV. „Sitodruk” opisuje sposób nanoszenia farby, a „UV” sposób jej utwardzania. To ważne rozróżnienie podczas porównywania ofert.
Czy sitodruk jest trwalszy?
Trwałość wynika z doboru farby do materiału, przygotowania podłoża, prawidłowego utrwalenia i sposobu użytkowania. Nie ma zasady, że każdy sitodruk jest odporniejszy od każdego nadruku cyfrowego. Większa grubość warstwy sama nie potwierdza odporności na mycie, ścieranie ani promieniowanie słoneczne.
Przed serią na nietypowym materiale warto sprawdzić próbkę w warunkach zbliżonych do użytkowania. Do oceny potrzebna jest informacja, czym element będzie czyszczony i czy nadruk znajdzie się w zasięgu dłoni lub na zewnątrz.
Sitodruk wielkoformatowy
Duża grafika wymaga odpowiedniego pola druku, sita i stabilnego ułożenia materiału. Format pojedynczego panelu, liczba kolorów i nakład wpływają na dobór technologii. Przy reklamie złożonej z części trzeba również zaplanować podział obrazu i łączenia.
Do pojedynczych banerów lub często zmienianych grafik można rozważyć druk wielkoformatowy w technologii cyfrowej. Przy powtarzalnym oznaczeniu na serii części warto porównać koszt przygotowania i wykonania całego zamówienia, nie tylko cenę jednego nadruku.
Od czego zależy cena sitodruku?
Od liczby szablonów i warstw, formatu, rodzaju podłoża, przygotowania powierzchni oraz liczby sztuk. Wiele wersji logo, nazw lub numerów to inny zakres niż jedna powtarzana grafika. Dochodzą wymagania dotyczące krycia, kolorów i dalszej obróbki produktu.
Nie istnieje jedna liczba sztuk, od której sitodruk zawsze staje się tańszy od druku cyfrowego. Próg opłacalności ustala się dla konkretnego projektu. W wycenie trzeba też rozróżnić sam nadruk od produkcji całej tabliczki, panelu czy naklejki.
Co przygotować do wyceny nadruku?
- Plik grafiki i jej docelowy wymiar.
- Nazwę materiału, jego kolor i wykończenie powierzchni.
- Liczbę sztuk oraz liczbę wersji wzoru.
- Oczekiwane kolory, krycie i wygląd nadruku.
- Opis użytkowania, czyszczenia i ewentualnej obróbki po druku.
W Folplex dobieramy technikę do zamawianych naklejek, tablic i innych elementów reklamowych. Przy nowym podłożu ustalamy możliwość wykonania próby przed uruchomieniem serii.
Źródła techniczne: Speedball: proces druku sitowego oraz Marabu: dobór i zachowanie farb sitodrukowych.
